De aanhoudende woningprijsstijgingen leiden tot oplopende stress bij de toezichthouders. Twee leden van de directie van DNB waaronder president Klaas Knot maken zich zorgen, zo blijkt uit recente reacties van hen in de pers.
Zo wil DNB-directielid Olaf Sleijpen de overbiedingen aanpakken. Niet alleen het aantal overbiedingen – 81% van alle verkochte huizen wordt overboden – maar ook de hoogte – bij één op de drie wordt meer dan een halve ton op de vraagprijs gedaan – loopt de spuigaten uit.
Hoewel DNB al sinds jaar en dag roept dat de stijging van de woningprijzen onhoudbare risico’s met zich meebrengen, heeft de toezichthouder vooralsnog geen enkel idee hoe die de excessen moet aanpakken. Behalve dat het ‘goed is om daar in deze markt eens goed naar te kijken’ zijn volgens Sleijpen verschillende ‘opties’ mogelijk. Zo oppert hij dat de ‘transparantie over biedingen misschien beter kan en je zou misschien zelfs een grens kunnen stellen aan overbiedingen ten opzichte van de vraagprijs’.
Om met de tweede suggestie te beginnen: een grens aan overbiedingen te stellen is niet mogelijk. Het staat kopers immers vrij om zelf het bedrag te bepalen om het huis te bemachtigen. Als er een grens wordt gelegd op de hoogte van de overbieding, dan zijn er wel andere manieren denkbaar om de verkoper te overtuigen. Bijvoorbeeld door onderhands de verkoper te bevoordelen. Weekendjes weg, verhuiskosten van verkoper vergoeden, bedrag in contanten (dus zwart), er is van alles te bedenken. Kopers zullen zeer wel geneigd zijn om hieraan mee te werken. Want hoe lager de ‘officiële’ aankoopsom, des te minder overdrachtsbelasting verschuldigd is. Wellicht zelfs lagere makelaarscourtage indien gerelateerd aan de koopprijs. Eerlijk gezegd denk ik dat hierdoor de vraagprijzen op Funda omhooggaan om de te verwachten lagere overbiedingen te compenseren.
Dat schiet niet op. De eerste suggestie die Sleijpen enigszins bedremmeld uitspreekt, het verbeteren van de transparantie van biedingen, daar zit meer potentie in. Het is zelfs op korte termijn te realiseren. Als we eens beginnen met het daadwerkelijk zichtbaar maken van biedingen op een te koop staand huis op Funda. Geen dichte enveloppen met biedingen naar een notaris of verkopende makelaar.
Nee, maak het volledig online zichtbaar in stappen van 1000 euro. De bieders blijven uiteraard anoniem. Zo kan iedere potentiële koper direct de gewilligheid van een huis zien aan de hand van het aantal en de hoogte van de biedingen. En kan zo zijn of haar biedstrategie op aanpassen al naar gelang de eigen financiële spankracht. Voordeel is dat niemand meer het vervelende gevoel heeft in hoeverre de bieder van het winnende bod afzat bij een verloren biedproces. Zoals nu het geval is. De opeenvolgende biedingen zijn in het nieuwe biedsysteem dan immers à la minute zichtbaar.
Momenteel lopen al diverse kleinschalige initiatieven met open biedingen zoals House.nl en bij marktleider NVM. Maar het overgrote deel van de huizen gaat op de ouderwetse niet-transparante manier van de hand. En dat terwijl we veel ervaringen hebben met (online) veilingsystemen. DNB, wat let u?
Rogier's Analyses 